Xã Hà Bắc

Xôi củ đỏ là món ăn đặc trưng, độc đáo không thể thiếu trong ngày Tết của người dân xã Tân Việt, huyện Thanh Hà trước đây, nay là xã Hà Bắc (Hải Phòng).

Củ đỏ là tên dân dã mà người dân Hà Bắc gọi loại khoai mỡ..

Nếu như các địa phương khác thường nấu xôi gấc, xôi lạc, xôi đỗ… để cho mâm cỗ Tết thêm trọn vẹn, đủ đầy thì người dân xã Hà Bắc lại có tục nấu xôi củ đỏ. Gọi là củ đỏ nhưng lại có màu tím sẫm, khi trộn với gạo nếp đồ thành xôi cũng mang màu tím đặc trưng. Cách gọi này thể hiện mong muốn một năm mới may mắn, bình an.

Củ đỏ mà người dân Hà Bắc thường gọi thực ra là khoai mỡ, thuộc dòng dây leo, cùng họ với củ từ. Từ đời này qua đời khác, xuân đến, mỗi gia đình sẽ ươm mầm củ đỏ tại góc vườn để tới cuối năm thu hoạch, nấu món xôi củ đỏ dâng lên ông bà tổ tiên. Theo thời gian, dù thói quen, thị hiếu có nhiều thay đổi nhưng xôi củ đỏ vẫn hiện diện trên mâm cơm đầu năm mới của người dân Hà Bắc.

Để món xôi củ đỏ ngon phải nấu bằng gạo nếp cái hoa vàng thêm lạc hoặc dừa.

So với các món xôi khác, nấu xôi củ đỏ đòi hỏi sự cầu kỳ, tỉ mỉ hơn. Sơ chế củ đỏ tốn nhiều thời gian, công đoạn. Sau khi gọt sạch vỏ, củ đỏ được ngâm với nước muối loãng nhiều giờ và thay nước nhiều lần để hết nhựa. Gạo nấu xôi là nếp cái hoa vàng với độ dẻo thơm vốn có. Khi nấu, cứ một lớp gạo lại đến một lớp củ. Để tạo thêm hương vị đậm đà, nhiều nhà còn cho thêm lạc, dừa nấu kèm. Để xôi củ đỏ ngon, sau khi chín, xôi sẽ được đánh nhuyễn cùng đường kính trắng. Xôi thành phẩm có màu tím bắt mắt, điểm xuyết lạc, dừa tạo thêm sự hấp dẫn cho món ăn.

Sau khi nấu chín, xôi được đánh nhuyễn để có màu tím bắt mắt.

Xôi củ đỏ thành phẩm có màu tím sẫm hấp dẫn, dẻo thơm, vị ngọt bùi đặc trưng. Với người dân Hà Bắc, đây không chỉ là món ăn ngày Tết mà còn là ký ức quê hương, là nét văn hóa ẩm thực riêng có được gìn giữ qua bao thế hệ. Giữa nhịp sống hiện đại, sắc tím của xôi củ đỏ vẫn âm thầm góp phần làm nên hương vị Tết truyền thống đậm đà, khó quên.

Bà Ngô Thị Huyền ở thôn Vạn Tuế cho biết xôi củ đỏ là món ăn không thể thiếu và chỉ được nấu trong dịp Tết cổ truyền tại địa phương. Đây là nét đẹp ẩm thực ngày Tết riêng có nên gia đình nào cũng muốn giữ gìn phong tục này. Nhiều người đi làm ăn xa, Tết về quê cũng chỉ nhớ tới món xôi củ đỏ.

Xôi củ đỏ là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người dân xã Hà Bắc. Đây là món ăn được dâng lên ông bà, tổ tiên để thể hiện lòng thành kính.

Ở xã Hà Bắc, không ai biết phong tục nấu xôi củ đỏ vào ngày Tết có tự bao giờ, chỉ biết rằng qua bao thế hệ, món xôi này vẫn luôn được gìn giữ, mang đến sắc Tết khác biệt, độc đáo tại nơi đây.

Theo Báo Hải Phòng