Từ sứ mệnh 'phục vụ nhân dân' đến yêu cầu đổi mới hôm nay, báo chí cần tìm lời giải cho bài toán niềm tin trong kỷ nguyên số.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng”.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua, lời dạy ấy vẫn chưa bao giờ cũ. Bởi suy cho cùng, dù công nghệ có thay đổi đến đâu giá trị cốt lõi của báo chí không nằm ở phương tiện truyền tải mà nằm ở sứ mệnh phụng sự con người và xã hội.
Thế nhưng, báo chí hôm nay đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Có một nghịch lý của thời đại hôm nay nhân loại chưa bao giờ sở hữu nhiều thông tin như hiện nay, nhưng cũng chưa bao giờ đứng trước một cuộc khủng hoảng niềm tin lớn như hiện nay.
Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, mỗi người có thể tiếp cận hàng triệu thông tin mỗi ngày. Tin tức xuất hiện theo từng giây, từng phút, lan tỏa trên mạng xã hội nhanh hơn bất kỳ phương tiện truyền thông truyền thống nào. Ranh giới giữa người đưa tin và người tiếp nhận thông tin ngày càng trở nên mờ nhạt. Điều đó đặt báo chí trước một cuộc cạnh tranh chưa từng có.
Nếu như trước đây, báo chí gần như nắm vai trò chủ đạo trong việc truyền tải thông tin tới công chúng thì hiện nay, khi một sự kiện vừa diễn ra đã có thể xuất dày đặc tức thì trên các nền tảng số.
Mạng xã hội sinh ra để lan truyền còn vai trò của báo chí là để kiểm chứng. Sự khác biệt ấy tưởng như đơn giản nhưng lại chính là ranh giới quyết định giá trị tồn tại của báo chí trong thời đại số.
Những phiên thảo luận tại Hội Báo toàn quốc năm nay đã đi thẳng vào những vấn đề nóng nhất của nghề báo hiện nay, như đổi mới mô hình tòa soạn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và nâng cao chất lượng thông tin. Điều đó cho thấy người làm báo hôm nay không chỉ đối diện với câu chuyện kỹ thuật hay công nghệ mà còn đối diện với những thách thức về trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp.
Không thể phủ nhận, áp lực về lượt xem, tương tác và nguồn thu đang khiến không ít cơ quan truyền thông đứng trước nguy cơ bị cuốn vào vòng xoáy của “kinh tế chú ý”. Một dòng tiêu đề gây sốc có thể thu hút hàng triệu lượt xem; một thông tin chưa được kiểm chứng có thể lan truyền nhanh hơn cả sự thật.
Bởi vậy, nguy cơ lớn nhất không phải báo chí mất đi độc giả mà là báo chí đánh mất chính mình nếu chạy theo thị hiếu tầm thường, chạy theo những xu hướng ngắn hạn. Khi đó công chúng sẽ không còn nhìn thấy khác biệt giữa một cơ quan báo chí chính thống với một tài khoản mạng xã hội. Điều mất đi không đơn thuần là lượng truy cập mà là niềm tin vào vai trò của báo chí.
Trong xã hội số, niềm tin trở thành nguồn lực đặc biệt. Công chúng hôm nay không chỉ muốn biết chuyện gì đang xảy ra mà họ muốn hiểu vì sao xảy ra, tác động ra sao và cần nhìn nhận dưới góc độ nào.
Tại Hội Báo toàn quốc năm 2026, tinh thần ấy tiếp tục được đặt ra trong yêu cầu mới của thời đại. Trong bài viết "Báo chí Cách mạng Việt Nam trong thời đại số", Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh báo chí phải không ngừng đổi mới để phát triển tương xứng với tầm vóc thời đại, thực sự trở thành nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân.
Thông điệp ấy cho thấy chuyển đổi số trong báo chí không đơn thuần là cuộc chuyển đổi về công nghệ mà còn là cuộc chuyển đổi về tư duy phát triển.
Hiện nay, các cơ quan báo chí đang dần đổi mới mô hình quản trị theo hướng tòa soạn hội tụ, đa nền tảng và lấy dữ liệu làm nền tảng phát triển. Công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ chất lượng thông tin thay vì chỉ phục vụ cuộc đua tốc độ.
Từ lời dạy của Bác Hồ về sứ mệnh “phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng” đến yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về xây dựng nền báo chí “chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”, có thể thấy điểm gặp gỡ lớn nhất không nằm ở công nghệ hay phương thức truyền thông, mà nằm ở trách nhiệm phụng sự.
Công nghệ có thể giúp báo chí đi nhanh hơn, đi xa hơn. Nhưng chỉ có trách nhiệm, bản lĩnh và tinh thần phụng sự mới giúp báo chí đi lâu dài./.
Theo Báo Hải Phòng